Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến giới hạn số phương thức tuyển sinh đại học đang khiến nhiều học sinh và phụ huynh lo lắng. Không ít gia đình đã đầu tư hàng chục triệu đồng cho các kỳ thi SAT, IELTS hay đánh giá năng lực, nhưng hiện chưa biết liệu những nỗ lực này có còn phù hợp với kế hoạch tuyển sinh sắp tới hay không.
Đầu tư tiền bạc, công sức nhưng lo không được sử dụng
Chị Hà, một phụ huynh ở Hà Nội, vừa chi 25 triệu đồng để cho con gái đang học lớp 11 luyện thi SAT. Quyết định này được đưa ra sau khi chị tìm hiểu thông tin tuyển sinh của các trường đại học và tham khảo ý kiến từ thầy cô, bạn bè. Theo chị Hà, những năm gần đây, thí sinh có chứng chỉ SAT, IELTS hoặc kết quả thi đánh giá năng lực thường có thêm cơ hội xét tuyển vào các trường đại học top đầu. Vì vậy, gia đình đã định hướng cho con chuẩn bị từ sớm.
Tuy nhiên, kế hoạch này có thể bị ảnh hưởng bởi dự kiến sửa đổi quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo phương án được đề xuất, năm 2027, mỗi ngành học được sử dụng tối đa ba phương thức tuyển sinh, giảm hai phương thức so với năm 2026. Từ năm 2028, mỗi ngành chỉ được xét tuyển bằng một phương thức.
Điều khiến chị Hà lo lắng là con gái đang hướng đến nhóm ngành Kinh tế. Hiện nay, nhiều trường xét tuyển nhóm ngành này bằng nhiều cách khác nhau, từ điểm thi tốt nghiệp THPT, chứng chỉ quốc tế đến kết quả thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Thí sinh đến trường thi tốt nghiệp
Nếu các trường thay đổi phương thức tuyển sinh sát thời điểm đăng ký, con gái chị có thể phải chuyển sang ôn thi một kỳ thi khác hoặc tìm trường có phương thức xét tuyển phù hợp. Không chỉ phụ huynh, nhiều học sinh cũng đang băn khoăn về kế hoạch học tập của mình.
Thanh Phúc, học sinh lớp 12 tại TP.HCM, đã bắt đầu ôn thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP.HCM từ mùa hè. Trước thông tin mới, Phúc không biết nên tiếp tục ôn luyện hay chuyển hướng sang phương thức khác.
Trong khi đó, Hồng Minh, học sinh lớp 12 Trường THPT Phú Nhuận, TP.HCM, cho biết bản thân ít bị ảnh hưởng hơn vì trường em dự định đăng ký đang sử dụng phương thức xét tuyển tổng hợp. Dù vậy, Minh vẫn cho rằng việc thay đổi chính sách khá đột ngột có thể khiến nhiều bạn phải điều chỉnh kế hoạch vào phút cuối.
Những ngày gần đây, chủ đề này được thảo luận nhiều trên các hội nhóm phụ huynh, học sinh và giáo viên luyện thi. Nhiều người lo ngại rằng nếu quy định thay đổi mà chưa có lộ trình rõ ràng, học sinh sẽ khó chủ động chuẩn bị cho kỳ
thi đại học.
Các trường đại học cũng gặp khó khi điều chỉnh kế hoạch.
Theo đại diện tuyển sinh của một số trường đại học, những lo lắng của phụ huynh và học sinh là có cơ sở. Nếu dự kiến mới được thông qua, nhiều thí sinh có thể phải thay đổi kế hoạch ôn thi, dù đã dành nhiều thời gian và chi phí để chuẩn bị.
Một cán bộ tuyển sinh tại Hà Nội cho biết các trường cũng đang gặp khó khăn trước những thay đổi dự kiến. Nhiều trường đã xây dựng kế hoạch tuyển sinh, thậm chí thông báo định hướng xét tuyển để học sinh chuẩn bị từ sớm Nếu mỗi ngành chỉ được sử dụng từ một đến ba phương thức tuyển sinh, các trường sẽ phải tính toán và điều chỉnh lại kế hoạch hiện có. Vị cán bộ này cũng đặt câu hỏi về tính ổn định của chính sách. Theo ông, Bộ Giáo dục và Đào tạo từng yêu cầu các trường thông báo cho thí sinh trước 12 tháng nếu có thay đổi phương thức tuyển sinh, đồng thời khuyến khích giữ ổn định trong khoảng 3-5 năm.
Vì vậy, nếu quy định liên tục thay đổi, cả trường đại học lẫn thí sinh đều có thể rơi vào thế bị động. Ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TP.HCM, cũng cho rằng Bộ nên cân nhắc để các trường có quyền chủ động hơn trong việc lựa chọn phương thức tuyển sinh. Theo ông Sơn, mục tiêu minh bạch và công bằng trong tuyển sinh là cần thiết. Tuy nhiên, mỗi trường nên được tự quyết định sử dụng một, ba hay bốn phương thức, tùy theo đặc điểm đào tạo và yêu cầu đầu vào.
Thực tế, một trường đại học có thể đào tạo nhiều chương trình khác nhau, chẳng hạn chương trình bằng tiếng Việt, tiếng Anh hoặc chương trình liên kết với nước ngoài. Do đó, việc sử dụng các phương thức tuyển sinh đa dạng có thể giúp trường lựa chọn được những thí sinh phù hợp
Theo ông Sơn, mục tiêu minh bạch và công bằng trong tuyển sinh là cần thiết.
Giảm phương thức tuyển sinh có thể giúp học sinh bớt áp lực
Ở góc nhìn khác, TS Hoàng Phương, đại diện Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), cho rằng việc giảm số lượng phương thức tuyển sinh có thể mang lại một số lợi ích. Theo bà, khi mỗi ngành sử dụng quá nhiều phương thức xét tuyển, học sinh thường có xu hướng chuẩn bị nhiều loại hồ sơ để tăng cơ hội trúng tuyển. Điều này khiến các em phải dành thêm thời gian, tiền bạc và công sức cho nhiều kỳ thi khác nhau.
Nếu số lượng phương thức được rút gọn, học sinh có thể dễ dàng theo dõi thông tin và tập trung hơn vào kế hoạch học tập. Việc này cũng có thể giúp quá trình xử lý kết quả tuyển sinh giữa các trường thuận lợi hơn, hạn chế tình trạng một thí sinh sử dụng nhiều phương thức để cạnh tranh vào cùng một ngành. Tuy nhiên, việc thay đổi vẫn cần được thực hiện một cách hợp lý. Các chuyên gia cho rằng Bộ Giáo dục và Đào tạo nên có lộ trình rõ ràng và thông báo trước ít nhất 2-3 năm để trường đại học, phụ huynh và học sinh có thời gian chuẩn bị.
Theo ông Phạm Thái Sơn, nếu không có sự chuẩn bị từ sớm, chính sách mới có thể khiến việc tuyển sinh trở nên phức tạp hơn thay vì giúp hệ thống hoạt động hiệu quả.
Nhìn chung, việc điều chỉnh phương thức tuyển sinh cần hướng đến mục tiêu công bằng, minh bạch và giảm áp lực cho học sinh. Tuy nhiên, bên cạnh mục tiêu đó, tính ổn định của chính sách cũng là yếu tố quan trọng. Một lộ trình rõ ràng sẽ giúp các trường chủ động xây dựng kế hoạch, đồng thời giúp học sinh và phụ huynh yên tâm hơn khi lựa chọn con đường vào đại học.