Chỉ với một chiếc điện thoại, người trẻ có thể tìm kiếm sản phẩm, so sánh giá và đặt hàng ngay tại nhà. Sự phát triển của các sàn thương mại điện tử và hình thức bán hàng qua livestream đang làm thay đổi cách mua sắm của giới trẻ Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi, việc mua hàng theo cảm xúc và chạy theo các chương trình khuyến mãi cũng đặt ra bài toán về chi tiêu hợp lý.
Mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến
Thay vì dành thời gian đến cửa hàng, nhiều bạn trẻ hiện nay lựa chọn mua sắm qua Shopee, Tik Tok Shop, Lazada hoặc các trang bán hàng trên mạng xã hội. Từ quần áo, mỹ phẩm đến đồ gia dụng, hầu hết mặt hàng đều có thể tìm thấy chỉ sau vài thao tác.
Theo Bộ Công Thương, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2024 đạt trên 25 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm trước. Con số này cho thấy mua sắm trực tuyến đang trở thành một kênh tiêu dùng quan trọng, góp phần thay đổi hoạt động bán lẻ trong nước.
Với giới trẻ, sức hút của hình thức mua sắm này không chỉ nằm ở sự nhanh chóng mà còn ở khả năng so sánh giá, đọc đánh giá từ người mua trước và tận dụng mã giảm giá. Đặc biệt, những người bận học tập hoặc làm việc có thể chủ động đặt hàng bất cứ lúc nào mà không cần đến trực tiếp cửa hàng.
Chỉ với một chiếc điện thoại và vài thao tác, người mua có thể tìm kiếm sản phẩm và hoàn tất đơn hàng ngay tại nhà.
Mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến: livestream và mạng xã hội tác động đến quyết định mua hàng
Thay vì dành thời gian đến cửa hàng, nhiều bạn trẻ hiện nay lựa chọn mua sắm qua Shopee, Tik Tok Shop, Lazada hoặc các trang bán hàng trên mạng xã hội. Từ quần áo, mỹ phẩm đến đồ gia dụng, hầu hết mặt hàng đều có thể tìm thấy chỉ sau vài thao tác.
Theo Bộ Công Thương, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2024 đạt trên 25 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm trước. Con số này cho thấy mua sắm trực tuyến đang trở thành một kênh tiêu dùng quan trọng, góp phần thay đổi hoạt động bán lẻ trong nước.
Với giới trẻ, sức hút của hình thức mua sắm này không chỉ nằm ở sự nhanh chóng mà còn ở khả năng so sánh giá, đọc đánh giá từ người mua trước và tận dụng mã giảm giá. Đặc biệt, những người bận học tập hoặc làm việc có thể chủ động đặt hàng bất cứ lúc nào mà không cần đến trực tiếp cửa hàng.
Một điểm đáng chú ý trong thói quen mua sắm của giới trẻ là sự ảnh hưởng ngày càng lớn từ mạng xã hội. Những video giới thiệu sản phẩm, bài đánh giá của người dùng và phiên livestream bán hàng có thể khiến một món đồ bất ngờ trở nên phổ biến. Nhiều người trẻ tìm đến các buổi livestream để xem sản phẩm thực tế, nghe tư vấn và săn ưu đãi. Không ít quyết định mua hàng bắt đầu từ một video tình cờ xuất hiện trên trang cá nhân, dù trước đó người xem chưa có nhu cầu.
Livestream bán hàng trên mạng xã hội đang trở thành hình thức mua sắm quen thuộc, góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng của giới trẻ.
Tuy nhiên, hình thức bán hàng này cũng dễ tạo tâm lý mua sắm vội vàng. Các thông báo như “chỉ còn vài sản phẩm”, “giảm giá trong vài phút” hay lời giới thiệu hấp dẫn từ người bán có thể khiến khách hàng bỏ qua việc kiểm tra chất lượng và mức giá thực tế.
Khi mua sắm tiện lợi trở thành áp lực chi tiêu
Không thể phủ nhận những lợi ích mà thương mại điện tử mang lại, nhưng việc mua hàng quá thường xuyên cũng có thể gây áp lực lên tài chính cá nhân. Với sinh viên và người trẻ chưa có thu nhập ổn định, những đơn hàng giá trị nhỏ nếu xuất hiện liên tục vẫn có thể tạo thành khoản chi đáng kể vào cuối tháng.
Một số người có thói quen mua hàng vì thấy giá rẻ, muốn bắt kịp xu hướng hoặc cảm thấy tiếc nếu bỏ lỡ chương trình khuyến mãi. Hệ quả là nhiều món đồ được đặt mua nhưng ít sử dụng, gây lãng phí tiền bạc và tài nguyên. Bên cạnh đó, rủi ro về hàng giả, hàng kém chất lượng, hình ảnh quảng cáo không đúng thực tế và chính sách đổi trả cũng là những vấn đề người mua cần quan tâm. Vì vậy, giá bán thấp không nên là tiêu chí duy nhất khi lựa chọn sản phẩm.
Nhiều đơn hàng được đặt liên tục cho thấy thói quen mua sắm thường xuyên, nhưng cũng có thể khiến người tiêu dùng tốn kém hơn dự kiến.
Người trẻ cần mua sắm thông minh hơn
Để hạn chế những khoản chi không cần thiết, người trẻ nên xác định nhu cầu trước khi mua, đặt ngân sách riêng cho mua sắm và so sánh giá giữa các cửa hàng. Với những sản phẩm chưa thực sự cần thiết, việc chờ thêm một hoặc hai ngày trước khi quyết định có thể giúp tránh mua hàng theo cảm xúc.
Ngoài ra, người mua nên ưu tiên gian hàng uy tín, đọc kỹ đánh giá có hình ảnh thực tế, kiểm tra thông tin sản phẩm và tìm hiểu chính sách đổi trả. Khi thanh toán hoặc cung cấp thông tin cá nhân, cần sử dụng kênh chính thức và cảnh giác với những đường link đáng ngờ.
Thương mại điện tử vẫn sẽ tiếp tục phát triển cùng sự thay đổi của công nghệ và nhu cầu tiêu dùng. Điều quan trọng không phải là hạn chế hoàn toàn việc mua sắm trực tuyến, mà là biết tận dụng những lợi ích của nó một cách hợp lý. Khi có thói quen chi tiêu chủ động và lựa chọn sản phẩm có cân nhắc, người trẻ vừa có thể tiết kiệm thời gian, vừa tránh để những cú chạm màn hình trở thành gánh nặng tài chính.